Z Dergi Mobil Uygulamasını
ÜCRETSİZ HEMEN İNDİRİN!

Mobil Websitesine Devam Et >>
zdergi-z

KÜLTÜR | SANAT | ŞEHİR

Mevsimlik Tematik Dergi

dergi1 dergi2 dergi3
LÜTFEN OKUMAK İSTEDİĞİNİZ YAYINI SEÇİN
Zeytinburnu Belediyesi
KÜLTÜR | SANAT | ŞEHİR

Mevsimlik Tematik Dergi
2017/2 Su ve Şifa

İÇİNDEKİLER

Su-nûş

Murat Aydın

Su hayâtın kaynağıdır. Varlığa can katar. Suya dâir konuşmaya su nûş* ile başlamak, umulur ki söze hayat ve bereket verir, suyun kaynağından doğması ve menziline varması gibi, söz de amacına ... Devamını oku

Su-nûş

“Su gibi” aziz olmak!

Muhammed Nur Anbarlı

Su ikram eden kişiye “su gibi aziz ol” temennî ve duâsı zihnimize nereden kazınmış olabilir? Elbette kulak âşinâlığı ile tevârüs eden örf ve âdetlerimizin etkisi ilk belirleyici olmalıdır; fakat asıl, ... Devamını oku

“Su gibi” aziz olmak!

Âb-ı Hayat

Murat Öztabak

Dünyânın yaratıldığı, insanoğlunun da dünyâya ayak bastığı günden bu yana süregelen bir döngü: doğum, yaşam ve ölüm. İnsanoğlu, içinde büyüyen yaşama arzusuyla hep uzaklaştırmak istediği ama her sâniye yaklaşmasına engel ... Devamını oku

Âb-ı Hayat

Halk İnançlarında Su

İsmail Taşpınar

Su, eski Türk inançlarında Yer-Su inancının bir parçasıdır. Kâinatta yer alan dört unsurdan biri olan su, ateşin zıddıdır ve onu tamamlayan bir varlığa sâhiptir. Su, hem yukarıdan yağmur olarak düşer ... Devamını oku

Halk İnançlarında Su

Su ve Su Simgeleri

Mircea Eliade

Aslında su, bütün potansiyel ve üretken güçleri temsil eder; sular bütün varoluşun kaynağı, fons ve origo’dur. Hintçe bir metinde, bütün Veda geleneğini özetleyen şu deyişe rastlamaktayız: “Su, sen her şeyin, ... Devamını oku

Su ve Su Simgeleri

Tûfan

Halil Berktay

Birçok kavmin yaradılış efsânelerinde, ilâhlar tarafından insanlığa cezâ olarak gönderilen muazzam taşkınların insanlığı arındırması ve tâze bir başlangıcın, bir tür yeniden doğuşun zemînini oluşturması fikri yer alıyor. Hindû mitolojisinde, tanrı ... Devamını oku

Tûfan

Felsefe ve Su

Tanju Toka

Felsefe adının ilk olarak İsa’dan önce VI. yüzyılda İonia’da, bugünün ifâdesiyle Batı Anadolu bölgesinde, yapıtlarına peri physeos (doğa üzerine) adını veren Antik Yunan düşünce dünyâsının ilk eserlerinde ortaya çıktığı kabul ... Devamını oku

Felsefe ve Su

“Âb-ı Hayat Ölmeden Önce Ölümün Sırrına Ermektir”

Ömer Tuğrul İnançer

İnsanın bidâyetine dâir, suya bir atıf olmaksızın îzâha girişmek mümkün görünmüyor. Peki, suyun insanın hidâyetindeki rolünü anlamaya çalışırsak tasavvufla bağlantılı olarak su bize neyi ifâde eder? Allâh-ı zü’l-celâl Kitâb-ı Kerîm’inin ... Devamını oku

“Âb-ı Hayat Ölmeden Önce Ölümün Sırrına Ermektir”

Su, Dinler ve Ritüeller

İsmail Taşpınar

Su ile ilgili motifler ve bunlara bağlı ritüeller, antik dönemlerden îtibâren birçok farklı dinde ve kültürde karşılaşılan bir durumdur. Su ritüelleri genellikle kutsal kabul edilen nehir, pınar ve göllerde, âyin ... Devamını oku

Su, Dinler ve Ritüeller

Yağmur Duâsı Geleneği

Ergün Veren

Yeryüzünde suyun kaynağı yağmur ve kardır. Yer üstü kaynaklarının tükendiği ve yer altı kaynaklarına ulaşmanın zor veya imkânsız olduğu zamanlarda yâhut ortamlarda insanoğlunun, yağmur yağdırması için ilâhî güce yakardığı görülür. ... Devamını oku

Yağmur Duâsı Geleneği

Türk Folklorunda Nisan Yağmuru

Nail Tan

Nisan yağmuru, rûmî takvime göre nisan ayında yağan yağmurlara verilen isimdir.Rûmî takvimle mîlâdî takvim arasında 13 gün fark olduğu için, milâdî 13 Nisan’da başlayıp 12 Mayıs’ta sona eren nisan ayı ... Devamını oku

Türk Folklorunda Nisan Yağmuru

Nisan Tası

M. Zeki Oral | Naci Bakırcı

Nisan yağmuru Mevlevîler tarafından da mübârek sayılmıştır. Dergâhta, bu yağmurdan toplanmış ve üzerine duâlar okunmuş, bu dergâhın zemzemi olarak dağıtılmıştır. Suyun iç sıkıntılarını gidermek için şifâ niyetine insanlara verildiği gibi ... Devamını oku

Nisan Tası

Şifâsına İnanılan Sular

Zeki Başar - Mebrure Değer

ANADOLU’DA ŞIFÂSINA INANILAN SULAR - Zeki Başar Dumlu Baba Suyu Dumlu Baba’nın IX. yüzyılda Anadolu’ya Mâverâünnehir bölgesinden gelip yerleşen bir velî olduğu söylenmektedir. Anlatılanlara bakılırsa çevrede su arayan Dumlu Baba’nın, ... Devamını oku

Şifâsına İnanılan Sular

Zemzem

Mustafa S. Küçükaşçı

Yer üstü su kaynakları İslâm kültürünün beşiği olan Hicaz’da kıt olduğundan, içme ve kullanma ihtiyâcını karşılamada kuyu dâima ilk sırada yer almıştır. Bu sebeple yerleşim birimlerinin yanında, kafilelerin geçecekleri yollar ... Devamını oku

Zemzem

Su ile Yaşatılan Din: Hıristiyanlık

Tacettin Kutay

Sınırları Britanya’dan Mısır’a, Carnuntum’dan Filistin’e kadar uzanan Roma, sınırları içinde yaşayanlara dinlerini özgürce yaşama imkânı sunmakla iftihar etmiştir. İmparatorluğun dört bir tarafından getirilen tanrı ve tanrıça heykelleri, Roma’daki Pantheon tapınağında ... Devamını oku

Su ile Yaşatılan Din: Hıristiyanlık

İstanbul’da Ayazma Kültürü ve Balıklı Ayazması

Önder Kaya

Ayazma kelimesi Yunanca olup “kutsal yer” anlamına gelen “Hagiasma” ibâresinin gündelik dilimize yerleşmiş şeklidir. Ortodoks mezhebi inananlarınca bâzı yerlerde çıkan yer altı suları, değişik aziz mitleri ile birleştirilerek kutsallaştırılmış ve ... Devamını oku

İstanbul’da Ayazma Kültürü ve Balıklı Ayazması

Bizans’ta Şifâ Pınarları

Brigitte Pitarakis

Bizanslılar hastalığa karşı savaşta, fiziksel mücâdeleyi (deneye dayalı, tıbbî tedâvilerin uygulanması) ve zihinsel mücâdeleyi (mâneviyat ve büyünün birbirine karışması) birleştirmişlerdi. Birtakım güçler, farklı şifâ yöntemlerini, büyü ve tıp arasında kurulan ... Devamını oku

Bizans’ta Şifâ Pınarları

Konstantinopolis’te Su ve Şifâ

Robert G. Ousterhout

Bizans Konstantinopolis’inde hem tıbbî hem de mûcizevî şifâ bulma süreçleri farklı mîmârî mekânlarda gerçekleşirdi. Bâzı şifâ mekânları çok iyi planlanmış bâzıları doğaçlama ortaya çıkmıştı. Birkaç ayazmayla (kutsal pınarla) ilgili arkeolojik ... Devamını oku

Konstantinopolis’te Su ve Şifâ

Suda Doğum

Murat D. Çekin

Bitki ressamı olarak çalışmaya başladığım zamanlar üzerinde çalıştığım ilk doğabilimci Marianne North’tu. Şans eseri biyografisinin ve eserlerinin olduğu bir internet sitesi bulmuş, Şili’de yaşadığına ve 1884’te bütün o güzel bitkilerin ... Devamını oku

Suda Doğum

Su Medeniyeti

Dilaver Demirağ

Su, varoluşun özü. Su, şekillere şekil veren şekilsiz. Su, yüzü toprağa ve semâya dönük bereket. Kültürün ve medeniyetin binlerce yıllık çağıltısı. Bu kutsal bereket sembolü, kültürleri erginledi ve bundan uygarlık ... Devamını oku

Su Medeniyeti

Geleneksel Su Bulma Yöntemleri

Charles Richet

Radyestezi, maddelerin yaydıkları ışınımların veya enerji alanlarının herhangi bir cihaz olmaksızın algılanması yoluyla bunların yerleri, durumları veya çeşitli özellikleri hakkında bilgi verme yeteneğidir. Radyestezi kelimesi, Grekçede ışınım anlamına gelen “radi” ... Devamını oku

Geleneksel Su Bulma Yöntemleri

Su ve Temizlik

Mesut Gök

Su ve Temizlik Kültürünün Dip Târihi Suyun yaşamın temel öğelerinden biri olması, temizleyici/arındırıcı bir madde olarak kullanılmasının, insanın varoluşu kadar eskiye gittiğini düşünmemizi mümkün kılar. Çağdaş antropolojik veriler, farklı topluluklarda, ... Devamını oku

Su ve Temizlik

Semavi Eyice ile "Roma ve Bizans Döneminde Su"

Ropörtaj: Belkıs Kamut Aktürk

Târihi binlerce yıl öncesine dayanan üç imparatorluğa başkentlik yapmış İstanbul'un etrâfı suyla çevrilidir, ancak şehre su getirmek her dönemde önemli bir mesele olmuştur. Hocam Prof. Dr. Semavi Eyice’yi, “Bizans Devri ... Devamını oku

Semavi Eyice ile "Roma ve Bizans Döneminde Su"

Osmanlı Şehirlerinin Vakıf Suları

Said Öztürk

Osmanlı Devleti’nde şehirlerin îmârı ve halkın temel ihtiyaçlarının karşılanmasında vakıfların önemli rolü olmuştur. Vakıf müessesesi, zamanla büyük bir gelişme göstermiş ve Osmanlı asırlarında en mütekâmil dönemini yaşamıştır. Klasik Osmanlı asırlarında ... Devamını oku

Osmanlı Şehirlerinin Vakıf Suları

Mîmar Sinan’ın Su Mühendisliği

Suphi Saatçi

Yavuz Sultan Selim, Kânûnî Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde çok sayıda eser veren Sinan, aslında büyük bir mühendislik birikimine sâhiptir. Sinan’ın hayâtı incelendiğinde, onun mîmarlıktan önce mühendislik ... Devamını oku

Mîmar Sinan’ın Su Mühendisliği

Belgrad Ormanları’ndaki Bentler

Şinasi Acar

Su tesisleri İstanbul’da, kentin târihi kadar eskidir. Fetih’ten önce yapılan isâle hatları ve dağıtım şebekesinin tamâmı Geç Roma dönemine âittir.1 1204’teki Latin istîlâsı (IV. Haçlı Seferi) sırasında şehrin su şebekesi ... Devamını oku

Belgrad Ormanları’ndaki Bentler

İstanbul’a İçme Suyu Temîni: Terkos Suyu

İlhami Yurdakul

Özel su şirketine verilen su getirme ve dağıtma imtiyâzıyla İstanbullular ücreti karşılığında Terkos suyuna kavuştular. XIX. yüzyıla gelindiğinde Avrupa’nın büyük şehirlerine içilebilir ve kullanılabilir temiz su sağlanamaması kamu sağlığı bakımından ... Devamını oku

İstanbul’a İçme Suyu Temîni: Terkos Suyu

Köprülü Su Yolu

Fatih Dalgalı

Yeryüzünün tamâmının ya da bir kısmının aktarıldığı haritalar, yeni coğrafyalar ve yeni kaynaklar bulma arzusuyla hareket eden insanoğlunun keşfetme duygusuyla ortaya çıkmış ve uygarlığın gelişmesine katkı sağlamıştır. Ayrıca haritalar, çizildiği ... Devamını oku

Köprülü Su Yolu

Ekol Sâhibi Bir Su Mühendisi Prof. Dr. Kâzım Çeçen (1919-1997)

-

Türkiye'nin su mühendisliği alanında kıymetli ve ekol sâhibi âlimlerinden biri olan Kâzım Çeçen, 1919 yılında Elâzığ’da doğmuştur. Âilesinin kökleri, Güneydoğu Anadolu’da XI. ilâ XIII. yüzyıllarda hükümran olmuş Artukoğullarına dayanmaktadır. Otuzlu ... Devamını oku

Ekol Sâhibi Bir Su Mühendisi Prof. Dr. Kâzım Çeçen (1919-1997)

Anadolu’da Hamam Kültürünün Evrimi

Fikret K. Yegül

Hamam sevincini canlı ve gürültülü bir biçimde göstermenin târihi, Türk veya Roma hamamlarından daha geriye gitmektedir. Herodotus’a göre, tavır ve gelenekleri Batı Asyalı Türkî kabîlelerinkini andıran İskitler, buhar banyosu sanatının ... Devamını oku

Anadolu’da Hamam Kültürünün Evrimi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâme’sinde Üç Başşehrin Suları, Su Yapıları, Su Esnafı

Seyit Ali Kahraman

Evliyâ Çelebi, Seyahatnâme’sinin ilk cildinde İstanbul, ikinci cildinde Bursa, üçüncü cildinde ise Edirne şehrinin özelliklerini özgün üslûbuyla, tafsîlâtlıca anlatmıştır. Meşhur seyyâhın Osmanlı’nın bu üç büyük merkezindeki su kaynaklarına, su yollarına, ... Devamını oku

Evliyâ Çelebi Seyahatnâme’sinde Üç Başşehrin Suları, Su Yapıları, Su Esnafı

Erkekler Hamamı

Ercan Topçu

Türk hamamlarının cihanşümul şöhreti haklı birçok gerekçeye bağlıdır. Eskiden hamamlar, cemiyet hayâtının önemli bir parçasıydı. Dolayısıyla Türk hamamının ününü sağlayan âdet ve gelenekler bu sosyal yapı içerisinde, oldukça doğal ve ... Devamını oku

Erkekler Hamamı

Gelin Hamamı

-

Osmanlı toplumunda neslin devâmını, yeni kuşakların yetiştirilip topluma katılmasını sağlayan âile birliği, her zaman çok önemsenmiştir. Türk hamamı etrâfında şekillenen geleneklerin bu yöndeki temâyüzünü anlamlandırmak bu sebeple çok önemlidir Kadın ... Devamını oku

Gelin Hamamı

Hamam Müzeleri

-

GAZİANTEP HAMAM MÜZESİ Halûk Perk Koleksiyonu Hüseyin Ateş Türkülere konu olan, nâmı dilden dile dolaşan Antep hamamı müze oldu. Gaziantep kalesinin güneyinde bulunan târihî Lala Mustafa Paşa külliyesinin hamam kısmı ... Devamını oku

Hamam Müzeleri

Çeşme, Sebil ve Şadırvan

Yılmaz Önge

Lugâtlarda kısaca ve genellikle, göz gibi olan delik ve bu delikten akan su, mânâsı ile îzah olunan “çeşme” kelimesinin Anadolu’da ne zamandan beri kullanıldığı, ayrı bir araştırma konusudur. Farsça göz ... Devamını oku

Çeşme, Sebil ve Şadırvan

Mîmârî, Süsleme ve Kitâbelerine Göre İstanbul Çeşmelerinin Dönemsel Özellikleri

Gül Sarıdikmen

Bizans başkentinin 1453’te Osmanlılar tarafından fethedilmesiyle bu güzel kent, Türk-İslâm inanç ve hayat kültürüne âit mîmârî ile donatılmaya başlanır. Susuz bir yaşam mümkün olmadığından, vazgeçilmezimiz olan suyu insanlara birebir ulaştıran ... Devamını oku

Mîmârî, Süsleme ve Kitâbelerine Göre İstanbul Çeşmelerinin Dönemsel Özellikleri

İstanbul Çeşmeleri ve İbrahim Hilmi Tanışık

İbrahim Akın Kurtoğlu

Her ayak bastığı ilde medenî bir iz bırakmak hasletiyle yaratılmış olan Türk’ün hayırsever rûhu, topraklarımızın hemen her adım başında okul, medrese, imâret, dârüşşifâ ve mâbet gibi genel yapılar dışında; çeşme, ... Devamını oku

İstanbul Çeşmeleri ve İbrahim Hilmi Tanışık

Dünya Fuarlarında Göz Kamaştıran bir Osmanlı Güzeli

Şefik Memiş

Topkapı Sarayı’nın Bâb-ı Hümâyun kapısı yakınında, XVIII. yüzyıla girilirken tahta oturan III. Ahmed, Dâmat İbrahim Paşa’nın tavsiyesiyle bir çeşme inşâ etmeye karar verdiğinde, bunun, târihe “Lâle Devri” olarak geçecek, devr-i ... Devamını oku

Dünya Fuarlarında Göz Kamaştıran bir Osmanlı Güzeli

Suyun Kayıp Hâneleri

Nazlıgül Bulut

Her diriliğin kaynağı suyla râbıta kurmayı nazarıdikkate alan başta pâdişahlar, hanım sultanlar, vâlide sultanlar, sadrâzamlar, şeyhülislâmlar ve hayır sâhipleri, çeşme bânîliğine îtibar etmişler, şehirlerin çeşmelerle donatılmasına vesîle olmuşlardır. Bu çeşmeler ... Devamını oku

Suyun Kayıp Hâneleri

Çeşmebaşı Kültürü

Ercan Topçu

Osmanlı toplumunda 1870’li yıllara kadar evlerde su tesîsâtı yoktu. Su ihtiyâcı dışarıdaki çeşmelerden, evin bahçesindeki kuyulardan, sarnıçlardan karşılanırdı. 1873 yılında Osmanlı tebaasından Fransız Ternau (Terno) Bey’e Terkos gölü ve bu ... Devamını oku

Çeşmebaşı Kültürü

İslâm Mîmârîsinde Şadırvan

Nuran Kara Pilehvarian | Selim Kılıçoğlu

Su yapıları içerisinde yer alan şadırvanlar, genellikle saray, câmi, medrese gibi anıtsal ölçekteki yapılar içerisinde anılır. Şadırvan (şârbân, şâdurbân) sözcüğü Farsçada suyun aktığı, yukardan döküldüğü anlamında kullanılan “şadurvan” kelimesinden gelmektedir.1 ... Devamını oku

İslâm Mîmârîsinde Şadırvan

Neptün Çeşmeleri

Serhat Kula

Avrupa şehirlerinin târihî meydanlarını süsleyen gösterişli havuz ve çeşme yapıları arasında denizlerin, deniz canlılarının ve nehirlerin tanrısı Neptün’e adanmış olanları bilhassa dikkatleri üzerinde toplar. Neptün’ün Yunan mitolojisindeki adı Poseidon’dur; göklerin ... Devamını oku

Neptün Çeşmeleri

Kuş Sebilleri

Süleyman Faruk Göncüoğlu

Anadolu'nun pek çok yerinde Osmanlı dönemi mîmârî örnekleri olan câmi, medrese, meydan çeşmesi ve mesken yapılarının dış duvarları üzerinde “kuş evleri” veya “kuş köşkleri” diye ifâde edilen evcikler mevcuttur. İhtişamlı ... Devamını oku

Kuş Sebilleri

Suyun Hâmîsi Sarnıçlar

Bekir Sıdkı Albayrak

Sarnıçlar, devâsa su depoları olup inşâ edildikleri dönemlerin büyük projelerindendi. Yer altında olmaları hasebiyle çok dikkat çekmeseler de geçmiş dönemlerde şehirlerin susuzluk problemine karşın üretilmiş en etkin ve pratik çözümler ... Devamını oku

Suyun Hâmîsi Sarnıçlar

Dara Antik Kenti ve Sarnıcı

Selvanur Şölen

Dara, Mardin’in 30 km güneydoğusunda, Oğuz köyünde bulunan antik bir sınır yerleşimidir. Dara antik kenti, MS 505-507 yıllarında Roma imparatoru Anastasius (491-518) tarafından imparatorluğun doğu sınırını Sâsânîlere karşı korumak için ... Devamını oku

Dara Antik Kenti ve Sarnıcı

İstanbul’un Kaynak Sularından Hâtıralar: Halûk Perk Koleksiyonu İçme Suyu Pul ve Mühürleri

Nil Sarı

Lezzetli ve içimi hafif olan kaynak suları (âb-ı leziz) “memba suyu” diye tanınır. Eskiden İstanbul’un su tiryâkileri memba sularının tatlarını birbirinden ayırt ederlerdi, çünkü içme suyu bir zevk meselesiydi. Mîdede ... Devamını oku

İstanbul’un Kaynak Sularından Hâtıralar: Halûk Perk Koleksiyonu İçme Suyu Pul ve Mühürleri

İstanbul’un Bâzı Acı ve Tatlı Sularının Halkça Mâruf Şifâ Hassaları Hakkında

A. Süheyl Ünver

İstanbul'da halkın bâzı hastalıklar üzerine müdrir olması gibi bâzı tesirlerine kâil oldukları birçok içme suları vardır. Bu suların bâzıları rivâyete göre İstanbul’un beş asır evvel Türkler tarafından zaptına tekaddüm eden ... Devamını oku

İstanbul’un Bâzı Acı ve Tatlı Sularının Halkça Mâruf Şifâ Hassaları Hakkında

Niksar Ayvaz Suyu

Danişmend Hüseyin Şahin

Su coğrafyayı, coğrafya insanın yaşam sürekliliğini, insan kültürü oluşturur. Hepsinin terkîbinden de medeniyet vücûda gelir. İnsanoğlunun, hayat mücâdelesi verdiği coğrafyanın kaderini bir bakıma su belirler. Niksar, Anadolu’nun kuzey kenarının en ... Devamını oku

Niksar Ayvaz Suyu

Kızılay Maden Suları

Mustafa Çakıcı

Kızılay'ın Kısa Târihçesi Fransız ve İtalyan orduları, 24 Haziran 1859’da kanlı bir savaşın sonunda Solferino’da Avusturya ordusunu yenmiş ve 40 bin yaralı, savaş alanında büyük acılar çekmişti. Bu yaşananlara şâhit ... Devamını oku

Kızılay Maden Suları

Sakaların Piri Saka Baba

Haşim Şahin

Geleneksel Anadolu evlerinde çocuklara ilk olarak büyüklerine su servisi yapması öğretilir, suyun, su vermenin önemi nesilden nesile aktarılan menkıbeler/ hikâyeler vâsıtasıyla insan hâfızasına âdeta kazınırdı. İslâm kültüründe su, meş’um Kerbelâ ... Devamını oku

Sakaların Piri Saka Baba

Hidroterapi, Spa, Balneoterapi, Talassoterapi

Zeki Karagülle

Suyun değişik biçimlerde terapötik kullanımı hidroterapi kavramı ile ifâde edilir ve uygarlığın başlangıcına kadar geri gider. Hidroterapi, suyun üç hâlinin sıcak veya soğuk uygulamalar şeklinde sağlığı koruma ve hastalıkları tedâvi ... Devamını oku

Hidroterapi, Spa, Balneoterapi, Talassoterapi

Suyla Şifâ Bulan Şehirler

Gönül Güreşsever Cantay

Birçok önemli hastalık, şifâ özelliği olan sular vâsıtasıyla tedâvi edilebilmektedir. Mineralli sularda içmeler, sıcak mineralli ve radyoaktif özellikli sularda ise kaplıcalar târih boyunca tedâvi merkezleri olarak rağbet görmüştür. Evliyâ Çelebi, ... Devamını oku

Suyla Şifâ Bulan Şehirler

İstanbul’un Şifâlı Termal Kaynağı

Kemal Çontay

Tuzla İçmeleri İstanbul sınırları içinde bilinen tek termal kaynaktır ve târihi yüzyıllar öncesine dayanmaktadır. Kaynağın suyunun şifâ maksadıyla MÖ VIII. yüzyıldan beri içildiği yapılan akademik çalışmalar sonucunda ortaya çıkarılmıştır.Çevre halkının ... Devamını oku

İstanbul’un Şifâlı Termal Kaynağı

İstanbul'un Sayfiye Yeri Yalova Kaplıcaları

Mustafa Noyan

Hâtıralarımın en hoş zamanları âilece gidilen tâtillerdi. Bu tâtillerin en güzelleri, o zamanlar İstanbul sâkinlerinin büyük ekseriyetinin, dinlenmek için seçtiği yemyeşil ormanları ve tertemiz sularıyla hâfızamda silinmez bir iz bırakan, ... Devamını oku

İstanbul'un Sayfiye Yeri Yalova Kaplıcaları

İstanbul'un Deniz Hamamları

Önder Kaya

Deniz ve plajlara dâir İstanbul’un sosyal târihinde bilinen pek bir şey yoktur. Eski gravürlerden tek tük de olsa şehir halkının Salacak gibi bâzı kıyılardan denize girdiğini öğreniyoruz. Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi’nde ... Devamını oku

İstanbul'un Deniz Hamamları

Bir Su Yolu Medeniyeti: Boğaziçi

Süleyman Faruk Göncüoglu

Karadeniz ve Marmara denizi arasındaki boğazın Asya ve Avrupa kıyıları- nın tamâmına verilen bir isim olan Boğaziçi, antik kaynaklarda pek çok farklı isimle ifâde edilmiştir. Halic-i bahr-i rum, Halic-i bahr-i ... Devamını oku

Bir Su Yolu Medeniyeti: Boğaziçi

Kanallar Üzerinde Yaşayan Şehirler

Faruk Fırat

Kanal şehirleri, nehirler ve denizler etrâfında şekillenen şehirlerden farklı olarak damar damar şehrin içine işleyen su yollarıyla farklı bir câzibeye sâhiptir. Kanallar, şehri âdeta kucaklayan kollar gibi, sımsıkı kendine bağlar ... Devamını oku

Kanallar Üzerinde Yaşayan Şehirler

Yeşilırmak ve Amasya

Murat D. Çekin

Amasya, Hititler döneminden bu yana birçok medeniyetin katman katman iz bıraktığı bir şehirdir. Harşena dağındaki kale eteklerinde bulunan beş adet Pontus kral mezarı bizi 2 bin 300-200 yıl öncesine götürür. ... Devamını oku

Yeşilırmak ve Amasya

Tuna

Ahmet Apaydın

Avrupa'nın, Volga’dan sonra en uzun nehridir Tuna. Ta Almanya sınırları içindeki Karaormanlardan (Schwarzwald) doğar ve uzunca bir yol katettikten sonra Karadeniz’e dökülür. Tuna’nın Almanya’da başlayan 2840 km'lik yolculuğu Avusturya, Slovakya, ... Devamını oku

Tuna

Kayıp Şehir Adakale

Haşim Şahin

Bükreş radyosunda ilk defa 1965 yılında, 1960’lı yılların sonlarına doğru ise Romanya’nın tamâmında yapılan yayınlarda ve haberlerde Tuna nehri üzerine bir baraj yapılacağı bildiriliyordu. Gündelik hayat içerisinde bu gâyet normal ... Devamını oku

Kayıp Şehir Adakale

Şifâlı Suyun İzinde Bir Seyyah: Michel Eyquem de Montaigne

Mehmet Yaşar Ertaş

Târih boyunca insanlar, yeni yerler keşfetmek, bilinmeyen ülkeleri ve şehirleri görmek, farklı toplumları ve kültürleri tanımak, kazanç sağlamak, resmî veya dînî bir görevi yerine getirmek yâhut sâdece mâcerâ peşinde koşmak ... Devamını oku

Şifâlı Suyun İzinde Bir Seyyah:  Michel Eyquem de Montaigne

Kâsımiye Medresesi’nde Hayat Ağacı

Selvanur Şölen

Kâsımiye Medresesi, Mardin’de, Mezopotamya ovasına hâkim bir tepede, oldukça eğimli bir arâzi üzerinde bulunmaktadır. Artuklular döneminde yapımına başlanan Kâsımiye Medresesi’nin inşâsı Timur’un Anadolu’ya hâkim olduğu yıllarda yarım kalmış, XV. yüzyılın ... Devamını oku

Kâsımiye Medresesi’nde Hayat Ağacı

Eski Mîmârîde İç Havuzlar

Alidost Ertuğrul

Feng Shui düşüncesine göre, bir ev bulunduğu yere bağlı olarak havuza, ırmağa ya da denize bakmalıdır. Feng Shui’ye göre suyun niteliği de çok önemlidir. Su temiz, canlı ve aktif olmalıdır, ... Devamını oku

Eski Mîmârîde İç Havuzlar

İstanbul'da Kayık Yarışları

Ali Rıza İşipek

Dünyânın en güzel su yollarından birine sâhip olan İstanbul, binlerce yıllık târihi boyunca her zaman için bir câzibe merkezi olmuş, imparatorluklara başkentlik yapmış, limanları dünya ticâretini yönlendirmiş, özellikle Galata, Venedik ... Devamını oku

İstanbul'da Kayık Yarışları

Süleymâniye İşi Su Kapları

Halûk Perk

Evliyâ Çelebi Seyahatnâme’nin birinci kitabını İstanbul’a ayırarak İstanbul esnâfına bu bölümde genişçe yer vermiş; Süleymâniye’deki dökümhâneleri "esnâf-ı dökmecibaşı" başlığı altında ele almıştır. Buradaki bilgilerden dökümhânelerin, Kânûnî Sultan Süleyman tarafından gerekli ... Devamını oku

Süleymâniye İşi Su Kapları

Anadolu Hamam Taslarının Serüveni

Halûk Perk

Yuvarlak gövdeli, geniş kenarlı ve göbekli hamam tasları, kurnadan veya kazandan su alıp yıkanmak için kullanılmaktadır. Hamam taslarının çapları 18-25 cm arasında değişmektedir. Ülkemizde kullanılan hamam tasları altın, bakır, pirinç, ... Devamını oku

Anadolu Hamam Taslarının Serüveni

Suyun İyileştirici Gücü Şifâ Kapları

Serkan Gedük

İnsan, yaşamının ilk dönemlerinden îtibâren hastalıklarla, nazar ve büyüyle mücâdele etmeye başlamıştır, bunlardan korunmak ve kurtulmak amacıyla da çeşitli yöntemlere başvurmuştur. Geleneksel inançlara bağlı olarak gelişen korunma şekilleri arasında en ... Devamını oku

Suyun İyileştirici Gücü Şifâ Kapları

Suyun Yârenleri Musluklar

Ercan Topçu

Eskiden şehir şebeke sistemi, su tesîsatları olmadığından evlerde sular akmazdı. Evlerin su ihtiyâcı, mahalle, sokak, köy çeşmelerinden karşılanırdı. Kaynaktan çeşmeye kadar gelen su, oradan “musluk” ile dışarı akardı. 1850’li yıllardan ... Devamını oku

Suyun Yârenleri Musluklar

Güğümler Maşrapalar

Ercan Topçu

Kulplu su kapları olan maşrapalar, Anadolu’da çok eski devirlerden beri kullanılmıştır. Genellikle kalaylanmış bakırdan olup sarı-pirinç alaşımından yapılmışları da vardır. Saray işi “Eser-i İstanbul” ve Rumeli işi “tombak” türünden maşrapalar ... Devamını oku

Güğümler Maşrapalar

Osmanlı Dönemi Nâdir Bardaklar

Ercan Topçu

Eski devirlerden beri gündelik yaşamda kullanılan su kapları içinde, bardaklar en büyük kısmı oluşturur. Basit ve yalın formlarıyla bardaklar, en çok pişmiş toprak ve seramikten ya da mâdenî malzemeden yapılmaktaydı. ... Devamını oku

Osmanlı Dönemi Nâdir Bardaklar

Temizliğin Alâmet-i Fârikası Sabunlar

Ercan Topçu

Sabun, Latince “Sapo” ve Fransızca “Savon” kelimesinden Türkçeleşmiş bir sözdür. Bitkisel yağ, soda ve kil karışımından yapılan ilk sabunlar, Eski Mısır ve Akdeniz çevresindeki ülkelerde, Anadolu’da da Fenikelilerde kullanılmıştır. Sümer ... Devamını oku

Temizliğin Alâmet-i Fârikası Sabunlar

El Emeği Göz Nuru Havlular-Peşkirler

Ercan Topçu

Gündelik yaşamın hemen her sahâsında kullanılan peşkirler, temizlik kültürünün Türklere mahsus bir eşyâsı; genç kızların el emeği göz nuru ile ekseriyetle de kendi çeyizlerine koymak üzere işledikleri birer sanat eserleriydi. ... Devamını oku

El Emeği Göz Nuru Havlular-Peşkirler

Dâhî Bir Artuklu Mühendisi: Cezerî

Mehmed Ali Çalışkan

Anadolu'da 1200’lü yıllarda hüküm süren Artuklu Beyliği’nde yaşamış bir bilim adamının su mühendisliğindeki ilginç mahâretleri, günümüz tarîhçilerini ve bilim insanlarını şaşkınlığa düşürmüş; dâhîce fikirlerle îcat ettiği orijinal, şık ve eğlenceli ... Devamını oku

Dâhî Bir Artuklu Mühendisi: Cezerî

Ebrû

Hikmet Barutçugil

Bilinen ilk adı ‘ebre’ olan sanat İran’a geldiğinde, Farsça bulutumsu anlamına gelen ‘ebrî’ adını aldı. Yine Farsça bir isim tamlaması olan ‘âb-rû (su yüzü)’ olarak da anıldı. Ebrûyu kısaca ‘su ... Devamını oku

Ebrû

Suyun Suyuna Gitmek

Bünyamin K.

Hayat, saydam bir su damlası ile başlar. İnsan o hayat toprağına su olup iner, sonrasında da buhar olup çekilir toprağa. Yağmur gibi indirildik yeryüzüne, katıksız su ile başladık hayatlarımıza... Suyun ... Devamını oku

Suyun Suyuna Gitmek

Düşü Düşe Birleştiren Nüans

Pelin Ulca

Manzara imgesi resim sanatının önemli kaynaklarından biri olmuştur. Romantizm öncesi akımlarda, genellikle arka plan olarak kullanılmış olmasına rağmen, romantizm akımı ile birlikte dramatik manzara resimleri kendini gösterir. Manzara resimleri dağlar, ... Devamını oku

Düşü Düşe Birleştiren Nüans

Avrupa’da Sanatın Suda Yansımaları

Serhat Kula

Antik Yunan’da gelişen felsefe ile birlikte suyu, Batı medeniyetinin düşünsel geleneğinin temelinde, kurucu bir unsur olarak görürüz. Düşünce sistematiğinin ilk temrinlerini başlatan suyun etkisi bununla sınırlı kalmamış, hayâtın pratiklerine de ... Devamını oku

Avrupa’da Sanatın Suda Yansımaları

Japon Kültüründe Su

Feyza Betül Aydın

Suyun sembolik anlamları üç temaya indirgenebilir: Hayâtın kaynağı, temizliğin aracı ve yenilenmenin merkezi. Bu üç tema, kadim geleneklerin birçoğunda bulunur. Yaradılış mitolojilerinin birçoğunda da su, canlıların neşet ettiği iptidaî sıvıdır; ... Devamını oku

Japon Kültüründe Su

Klasik Türk Şiirinde Su ile İlgili Metaforlar

Muhammet Nur Doğan

Dilimize Fransızcadan gelen “metafor”, edebî düşünüşün hayal gücünü keskinleştiren, verilmek istenen mesajın çok daha kolay ve etkin bir şekilde muhataba ulaşmasını sağlayan, duyguları coşturup harekete geçiren bir mecaz (eğretileme, istiare) ... Devamını oku

Klasik Türk Şiirinde Su ile İlgili Metaforlar

Su ile ilgili Deyimler ve Atasözleri

Zdergi

* DEYİMLER Aralarından su sızmamak. Elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak. Başından aşağı kaynar sular dökülmek. Bin dereden su getirmek. Bir bardak suda fırtınalar koparmak. Bir kaşık suda boğmak. Ekmek ... Devamını oku

Su ile ilgili Deyimler ve Atasözleri

Çocuksu

Mürsel Sönmez

Su için, “madde ile mânâ arasında bir berzahtır” desek yeridir. Görünürdeki varlığı görünmezliğe dönüşebilen, yerde iken göğe ağabilen su; bu hâlleriyle de düşünsel ve imgesel çağrışımlar mâdenidir. Sudan yola çıkarak, ... Devamını oku

Çocuksu

Sûistîmal Kaynağı Olarak Su

Dilaver Demirağ

Tabiatın üzerindeki kutsal ve şeffaf örtünün modernizmle birlikte çekilip alınmasından sonra, suyun gizemi ve kıymeti, Ivan Illich’in meşhur risâlesi H2O’da söylediği gibi, düştü. Su, artık borulara hapsedilerek ''çivilenmesi'' gereken ve ... Devamını oku

Sûistîmal Kaynağı Olarak Su

Sinemada Su Mülkiyeti Susuz Yaz

Kerime Yıldız

Osman ve Hasan adlı iki kardeşin çiftliğinden su çıkar. Ağabey Osman, suyun kendilerine âit olduğunu iddia ederek etrâfını çevirir ve köylülerin sudan faydalanmasına izin vermez. Kardeşi Hasan, aynı fikirde değildir. ... Devamını oku

Sinemada Su Mülkiyeti Susuz Yaz

Susuz Afrika'nın Suyu

Gül Jelin Maden

Afrika su sorunlarının yaşandığı kıtaların başında gelmektedir. Bir taraftan yoksulluk ve gelir dağılımındaki eşitsizlikle mücâdele edilirken diğer taraftan siyâsi istikrarsızlık, etnik çatışmalar, iklim değişikliği, beşerî ve doğal kaynaklı sorunlar nedeniyle ... Devamını oku

Susuz Afrika'nın Suyu

Ne kadar su tüketiyoruz?

İnfografik

Her türlü ürün oluşma sürecinde suya ihtiyaç duyar. İnfografik, günlük hayâtımızda en çok tükettiğimiz ürünlerin, sıfır noktasından önümüze gelene kadar kullandığı ortalama “saklı su” miktârını gösteriyor.* Örneğin, 1 lt sütte, ... Devamını oku

Ne kadar su tüketiyoruz?

Su Damlası Fotoğrafçılığı

Zdergi

Hayâtımızın hemen her merhalesinde var olan suyun tek bir damlasının içinde gizlenen dünyâyı bir düşünün. Kimyâsal olarak iki hidrojen ve bir oksijen atomundan meydâna gelmiş polar yapıda, inorganik bir madde ... Devamını oku

Su Damlası Fotoğrafçılığı

Suyun Kar Hâli

Zdergi

Suyun 3 hâli de gizem doludur. Su, 0 ile 100 derece arasında sıvıdır, 0 derecenin altındaysa katılaşır; 100 derecenin üzerinde kaynayarak su buhârına, yâni gaza dönüşür. Gerçi son zamanlarda suyun ... Devamını oku

Suyun Kar Hâli

Târihî Yarımadaya Hayat Veren Su Yolları

Süleyman Faruk Göncüoğlu

Evliyâ Çelebi, Seyahatnâme’sinde Kazlıçeşme’yi “Leb-i deryâda mâmur bir kasaba” diye tanımlar ve “bir câmi, yedi mescit, bir han, bir hamam, yedi sebil, üç tekkesi olan üçyüz ahi evran kârhânesi, yâni ... Devamını oku

Târihî Yarımadaya Hayat Veren Su Yolları

Su Gibi Aziz Ayazmalar

Cemal Kafadar

Rahmetli annem ve babam son aylarını Balıklı Rum Hastahânesi’nde geçirirlerken, onların düşkün hâllerine şâhit olmanın verdiği elemle defalarca Balıklı Ayazması’na yürüyüp suyundan içtim, şifâ diledim, kendilerine de götürdüm. Ölüme çâre ... Devamını oku

Su Gibi Aziz Ayazmalar

Zeytinburnu’nun Târihî Çeşmeleri

Gül Sarıdıkmen

Zeytinburnu, Fâtih Sultan Mehmed zamânından beri, dericilik ve sanâyi merkezi olarak gelişme göstermiştir. Su kaynakları açısından zengin olan ve geniş çayırlıkların, bostanların olduğu bölgede, esnaf ve halkın su ihtiyâcını karşılayacak ... Devamını oku

Zeytinburnu’nun Târihî Çeşmeleri

Seyyidnizam Câmii Şadırvanı

Zdergi

Seyyidnizam Tekkesi, Yavuz Sultan Selim zamânında, Bağdat’tan İstanbul’a yerleşen Nakşibendî tarîkatı şeyhlerinden Seyyid Nizâmeddin/Nizam (öl. 1550) tarafından yaptırılmıştır. Tekkenin kuruluş târihi tam belirlenememekle birlikte, XVI. yüzyılda yaptırılmış olduğu bilinmektedir. Mermer ... Devamını oku

Seyyidnizam Câmii Şadırvanı

Zeytinburnu’nun Târihî Sebilleri

Gül Sarıdikmen

Zeytinburnu'nda insanların içme suyu ihtiyâcını gidermek üzere hayrat yapıları olarak çeşmeler gibi sebiller de inşâ edilmiştir. Günümüze ulaşabilen sebiller, bu bölgede yapılmış olan çeşmeler gibi mîmârî ve süslemeleri açısından klasik ... Devamını oku

Zeytinburnu’nun Târihî Sebilleri

Merkezefendi Hamamı ve Su Kuyusu

Murat Öztabak

Asıl adı Musa Muslihuddin olan Merkez Efendi, 1463 yılında Denizli’nin Sarı Mahmudlu köyünde doğmuştur. Tahsilini büyük ölçüde Bursa’da tamamlayan Merkez Efendi, Halvetiyye şeyhlerinden Habib Karamânî’ye mürit olmak istemişse de, şeyh ... Devamını oku

Merkezefendi Hamamı ve Su Kuyusu

Zeytinburnu Su Kuyularına Dâir

Arif Önemli

Ben Zeytinburnu’na ilk geldiğimde hiç su yoktu. Ondört metre derinliğinde bir tâne kuyu vardı, su kova ile çekiliyordu. Babam da Zeytinburnu’ndaki bu su sıkıntısını gördü ve bir su kuyusu açmaya ... Devamını oku

Zeytinburnu Su Kuyularına Dâir

Süheyl Ünver’in Veliefendi Çayırı ve Çeşmesi’ne Yaptığı Gezi

Murat Candemir

Süheyl Ünver Hoca, öncelikle Vezneciler’e gelmiş ve Bakırköy Veliefendi’ye gidecek bir vâsıtayı soruşturmaya başlamıştır. Genç ve bilgili bir otobüs şöförünün kendisine 88 veya günümüzde hâlâ Bakırköy hattına çalışan 94 numaralı ... Devamını oku

Süheyl Ünver’in Veliefendi Çayırı ve Çeşmesi’ne Yaptığı Gezi

1844 Nüfus Sayımında Merkezefendi ve Çevresi

Ahmet Ergün

OSMANLIDA ÇAĞDAŞ NÜFUS SAYIMLARI XIX. yüzyıl Osmanlı Devleti’nde savaş gâileleri arasında birçok reformun ardı ardına gerçekleştirildiği, devlet açısından büyük dönüşümlerin yaşandığı bir yüzyıldır. II. Mahmud döneminde Yeniçeri Ocağı’nın lağvedilmesinden sonra ... Devamını oku

1844 Nüfus Sayımında Merkezefendi ve Çevresi

Sözlü Târih İstanbul’da Bir Zangoç

Murat Öztabak

Kazlıçeşme, şehrin koruyucusu surların hemen dışında, kaderi sur içi ile birlikte yazılmış, Şehr-i İstanbul’un kozmopolit yapısına büyük katkı sunan, birlikte yaşama kültürünün en güzel örneklerinin görüldüğü semt… Bugün Zeytinburnu sınırları ... Devamını oku

Sözlü Târih İstanbul’da Bir Zangoç

Bir Kent Hareketi Olarak Ufkî Şehir

Şevket Ercan Kızılay

Cansever'in benimsemiş olduğu şehirleşme stratejisine “Ufkî şehir” tanımını vermek sanırım yanlış olmayacaktır. Ufkî şehir paradigmasının birçok oluşturucu özelliği olsa da, bunlar içerisinde en önemlilerinden biri olarak dikkat çeken temel faktör ... Devamını oku

Bir Kent Hareketi Olarak Ufkî Şehir

Fârâbî'nin Medeniyetinden İbn Haldun'un Umrânına

Lütfi Bergen

* I. İbn Haldunizm ve Köy – Kent Diyalektiği ‘Köycü düşünce’nin savunucuları Remzi Oğuz Arık ve Nurettin Topçu istisnâ kabul edilirse Türk düşüncesinin olguları, olgusal ilişkileri açıklayan kavramsal zemîninin doğrudan ... Devamını oku

Fârâbî'nin Medeniyetinden İbn Haldun'un Umrânına

Byzantion'dan Konstantinapolis'e Şehrin Kuruluş Efsaneleri

Özgür Vırlan

Yakındoğu ve Avrupa arasındaki geçiş yolunu sağlayarak Karadeniz havzası ile Ege-Akdeniz dünyâsını bir araya getiren ve dar bir boğaz üzerine kurulu bir şehir görünümünde olan İstanbul, 330 yılında Roma İmparatoru ... Devamını oku

Byzantion'dan Konstantinapolis'e Şehrin Kuruluş Efsaneleri

“Kapitalist kurumların gücüyle insanların gücü arasında inanılmaz bir asimetri var”

Neil Smith

Berlin Duvarı nedeniyle, Berlin’de farklı derecelerde soylulaştırma görüyoruz. Batı Berlin’in bâzı kısımlarında soylulaştırma yıllar önce başladı, Doğu Berlin’in kimi mahallelerindeyse bu süreç hâlâ oldukça hareketli. 30 yıla yakın bir süredir ... Devamını oku

“Kapitalist kurumların gücüyle insanların gücü arasında inanılmaz bir asimetri var”

Rüyâlar ve Hâtıralar Arasında İstanbul

Cemal Şakar

Şehirden konuştuğumuzda daha çok mekândan konuşmuş oluruz. Çünkü şehir demek, insanın mekânı düzenlemesi demektir. İnsanın hayatta kalabilmesi ve başkalarıyla ilişkisinin tesîsi için mekânın düzenlenmesi elzemdir. Çadır kurmaktan, her biri estetik ... Devamını oku

Rüyâlar ve Hâtıralar Arasında İstanbul

Bükülen Mekan

Muhammed Nur Anbarlı

Jennifer M. Groh, “Mekân Yaratmak”1 başlığıyla Türkçeleştirilen Making Space adlı kitabında, nesnelerin yerini belirleme, sınırlarını algılayarak onları birbirlerinden ayırt etme, mesâfe ölçme, kendi konumumuzun farkına varma gibi beyin ve zihin ... Devamını oku

Bükülen Mekan

Abdülbâkî Nâsır Dede

Ekrem Sakar

Turuk-ı aliyyede, yâni alâ silsiletihim elden ele icâzetle ve gönülden gönüle muhabbetle devam eden ehl-i sünnet ve’l-cemâat çizgisindeki sûfî kurumlarda, tekkenin başına mürşit olarak geçen kişinin liyâkatine bakılırdı. “Beşik şeyhliği” ... Devamını oku

Abdülbâkî Nâsır Dede

Ajanda

Pelin Ulca, Akif Kuruçay

*Âyine-i ibretnümâdır perdemiz! Geneleksel temâşâ sanatlarımızın duâyen ismi Metin And’ın görüşüne göre kukla oyununun mâzîsi gerek Türklerde gerekse İslam toplumlarında sanıldığından daha eskiye gider. Ancak halk edebiyâtımız içerisinde kuklaya lâyıkıyla ... Devamını oku

Ajanda

Summary

-

Water of Life Murat Öztabak Water has strengthened the healing, the source of life, the purity and the constant existence, the will of his immortality. In the mythologies of societies ... Devamını oku

Summary